Strona główna / Wycena wartości niematerialnych i prawnych

Aktywa niematerialne

Aktywa niematerialne to nie mające fizycznej lub finansowej postaci źródła przyszłych korzyści dla przedsiębiorstwa. 

Standardy MSSF 3 i MSR 38 definiują sposób ujmowania, wyceny i ujawniania wszelkich aktywów niematerialnych. Charakteryzuje się je jako identyfikowalne, niepieniężne aktywa, nieposiadające postaci fizycznej, które powstały w wyniku kontraktu lub innych aktywów prawnych, bez względu na to czy prawa te są transferowalne i dające się wydzielić od podmiotu. Dany czynnik niematerialny musi być identyfikowalny, czyli możliwy do wydzielenia, oddania, zbycia lub określenia umową, musi znajdować się pod kontrolą oraz być możliwy do wyodrębnienia od wartości firmy.

Aby dany zasób mógł być zaklasyfikowany jako element aktywów księgowych według standardu, musi spełniać dodatkowo dwa warunki:

  1. Musi generować korzyści ekonomiczne w przyszłości, w formie wyższych przychodów lub niższych kosztów,
  2. Koszt wytworzenia (lub nabycia) danego elementu aktywów musi dać się wiarygodnie określić.

Cele wycen aktywów niematerialnych i prawnych

Aktywa niematerialne i prawne mogą być wyceniane na potrzeby:

  • Transakcji,
  • Sprawozdawczości finansowej,
  • Sporów prawnych,
  • Udzielenia licencji,
  • Pozyskania kapitału,
  • Zabezpieczenia wierzytelności,
  • Aportu,

Jak również innych celów w uzgodnieniu z zamawiającym wycenę.

Kapitał intelektualny

Kapitał intelektualny to suma opartych na wiedzy czynników, które tworzą wartość dla przedsiębiorstwa, i które są przynajmniej pod jego częściową kontrolą.

Własność intelektualna

Własność intelektualną stanowią aktywa intelektualne objęte ochroną prawną. Własność intelektualna ze względu na sposób powstania można podzielić na:

  • kreatywną (np. znaki towarowe, prawa autorskie, programy komputerowe),
  • innowacyjną (np. patenty, projekty przemysłowe, tajemnice handlowe
tło

Metody wyceny aktywów niematerialnych

Sposób wyceny aktywów niematerialnych jest zbliżony do wyceny rzeczowych środków trwałych. Aktywa niematerialne i prawne mogą być wyceniane przy wykorzystaniu metod wyceny:

Identyfikacja aktywów niematerialnych w przedsiębiorstwie

obraz

Aby dokonać i identyfikacji aktywów niematerialnych, które istnieją w przedsiębiorstwie, konieczne jest odpowiedzenie na pytania:

  • Na czym polega przewaga konkurencyjna?
  • Czy obecna działalność generuje ponadprzeciętne korzyści ekonomiczne?
  • Jakie czynniki generują ponadprzeciętne pożytki?

Standard MSSF 3 identyfikuje pięć grup aktywów niematerialnych nabytych w drodze połączenia jednostek gospodarczych:

Marketingowe

(znaki towarowe, nazwy domen internetowych, umowy o zakazie konkurencji, układy stron tytułowych gazet, wzory przemysłowe)

Klienckie

(listy klientów, niezrealizowane zamówienia, umowy i umowne oraz pozaumowne relacje z klientami)

Artystyczne

(sztuki teatralne i operowe czy baletowe, książki, gazety, czasopisma, utwory literackie, utwory muzyczne, teksty piosenek, kompozycje, slogany reklamowe, zdjęcia, obrazy, materiały wideo, audio-wideo – w tym film, wideo-klipy, programy telewizyjne)

Prawne

(licencje i honoraria, umowy reklamowe, umowy dzierżawy, pozwolenia na budowę, umowy franczyzowe, prawa eksploatacji i transmisji, umowy obsługi, prawo użytkowania i służebności, umowy o pracę)

Technologiczne

(patenty, oprogramowanie komputerowe,
know-how)

Wycena aktywów niematerialnych dla potrzeb alokacji ceny nabycia
(purchase price allocation – PPA)

Według MSSF aktywa niematerialne nabyte w ramach połączenia podmiotów należy wyceniać według wartości godziwej. Więcej szczegółowych informacji dotyczących standardów wartości znajduje się w wycena przedsiębiorstw.

tło

Aktywa niematerialne a ryzyko przepływów gotówkowych

Istnieje przekonanie, że aktywa niematerialne są najbardziej ryzykowną kategorią aktywów przedsiębiorstwa ze względu na brak płynności oraz brak możliwości ich przeniesienie do innych zastosowań. Stąd też wymagany zwrot z aktywów niematerialnych powinien być odpowiednio wysoki aby zrekompensować wyższe ryzyko. Wiele badań rynkowych nie potwierdza powyższych opinii – portfel rynkowe z akcjami silnych marek przyniósł wyższe stopy zwroty z akcji przy niższym ryzyku systematycznym od portfela z wyłączeniem z akcji z silnymi markami oraz portfela zawierającego akcje wszystkich przedsiębiorstw.

Przy wycenie przedsiębiorstwa przy zastosowaniu podejścia dochodowego, wymagana stopa zwrotu szacowana jest jako średnia ważona wymaganych stóp zwrotu dla wszystkich dawców kapitału z uwzględnieniem ponoszonego przez nich ryzyka. Różne kategorie aktywów charakteryzują się różnym ryzykiem. Ryzyko dla aktywów niematerialnych może się różnić w zależności od tego czy dotyczy obecnego wykorzystania czynnika, czy też inwestycji w jego tworzenie lub rozszerzenie. W przypadku kiedy większość przychodów przedsiębiorstwa jest związana z danym czynnikiem niematerialnym za właściwe uznaje się przyjęcie średniego kosztu kapitału.

Wycena aktywów niematerialnych może mieć szerokie zastosowanie praktyczne. Nie istnieje jedna najlepsza metoda wyceny aktywów niematerialnych, wycena jest ściśle związana z jej celami i perspektywą i zawsze jest związana z dużym subiektywizmem. Wycenę aktywów niematerialnych można opisać jako proces, w trakcie którego wyceniający przedstawia autorską opinię na temat wartości przedmiotu wyceny na podstawie przyjętych przez siebie założeń.

Biorąc pod uwagę powyższe, raport przez nas przygotowany jest w taki sposób aby jego odbiorca uzyskał pełną wiedzę na temat sposobu przeprowadzenia wyceny oraz przyjętych przez autorów założeń.

Skontaktuj się