Strona główna / Wycena przedsiębiorstw

Kto zajmuje się wyceną spółek, przedsiębiorstw, wartości niematerialnych
i prawnych w Polsce?

W Polsce wyceny przedsiębiorstw w odróżnieniu od wycen nieruchomości, które mogą sporządzać wyłącznie uprawnieni rzeczoznawcy majątkowi, nie są licencjonowane ani certyfikowane. Istnieje licencja doradcy inwestycyjnego, którą aby otrzymać należy zdać trzyetapowy egzamin organizowany przez Komisję Nadzoru Finansowego. Egzamin na Doradcę Inwestycyjnego organizowany przez Komisję Nadzoru Finansowego uchodzi za jeden z najtrudniejszych do zdania egzaminów zawodowych, o czym świadczy fakt, że w ciągu ponad 25 lat od jego przeprowadzania licencję taką posiada zaledwie kilkaset osób w Polsce, a procent zdawalności poszczególnych etapów często oscyluje w granicach 10%.

Osoby zajmujące się wyceną przedsiębiorstw w Polsce często tytułują się jako biegli w zakresie wyceny przedsiębiorstw. Takie sformułowanie może wprowadzać w błąd osoby zainteresowane zleceniem wyceny przedsiębiorstwa, ponieważ słowo biegły kojarzy się najczęściej z biegłym sądowym, czyli osobą, która została ustanowiona przez Prezesa Sadu Okręgowego w danym mieście jako biegły sądowy z zakresu wyceny przedsiębiorstw.

Należy mieć na uwadze, że osoba tytułująca siebie tytułem biegły w zakresie wyceny przedsiębiorstw to nie to samo co osoba, która została ustanowiona biegłym sądowym z zakresu wyceny przedsiębiorstw przy Sądzie Okręgowym. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z osobą, która wycenia przedsiębiorstwa wyłącznie na zlecenia osób prywatnych lub firm, w przypadku biegłych sądowych mamy do czynienia z osobą, której widza i doświadczenie zostały zweryfikowane przez Sąd, która poza tym, iż wykonuje wyceny przedsiębiorstw na zlecenie osób prywatnych i firm, jest również powoływana do sporządzania opinii określających wartość spółek, przedsiębiorstw, wartości niematerialnych i prawnych na zlecenia sądów, prokuratur, czy policji. W określonych przypadkach tylko biegły sądowy z zakresu wyceny przedsiębiorstw może sporządzać wyceny dla doradców restrukturyzacyjnych. Biegły sadowy z zakresu wyceny przedsiębiorstw bardzo często musi odpowiadać na zarzuty strony w trakcie postępowania sądowego oraz „bronić” sporządzonej przez siebie opinii, stąd też pełnienie funkcji biegłego sądowego z zakresu wyceny przedsiębiorstw jest bardzo odpowiedzialne. Informacja o tym, że dana osoba jest biegłym sądowym z zakresu wyceny przedsiębiorstw ustanowionym przy danym Sądzie Okręgowym dostępna jest na liście biegłych sądowych prowadzonej przez każdy Sąd Okręgowy i dostępnej na stornie internetowej sądu.

Tak więc w Polsce wyceną przedsiębiorstw może zajmować się właściwie każdy, kto potrafi wyceniać przedsiębiorstwa. W praktyce wśród osób, którzy zajmują się tą dziedziną najczęściej znajdziemy osoby ze środowisk akademickich, osoby które na co dzień zajmują się wycenami pracując w działach wycen w korporacjach, biurach maklerskich, firmach doradczych. W tej grupie znajdują się również rzeczoznawcy majątkowi posiadający wiedzę z zakresu finansów.

Przed wyborem osoby, której zlecimy sporządzenie wyceny przedsiębiorstwa warto wcześniej zweryfikować kim taka osoba jest z zawodu, jaką ma styczność z wycenami przedsiębiorstw, jakie posiada wykształcenie oraz czy posiada licencje i/lub uprawnienia. Warto również dopytać czy jest biegłym sądowym z zakresu wyceny przedsiębiorstw.

Standardy wyceny przedsiębiorstw

Ogólne zasady wyceny przedsiębiorstw zostały opracowane przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych w opublikowanej Nocie Interpretacyjnej nr 5 (NI5). W dokumencie tym zawarte są dobre praktyki zalecane do stosowania przy wycenie przedsiębiorstw w Polsce. Jako standard wartości w wycenie przedsiębiorstw może być przyjęta jedna z następujących kategorii wartości: wartość godziwa, wartość sprawiedliwa, wartość inwestycyjna, wartość wewnętrzna.

Rodzaj wyceny zgodnie
z Notą Interpretacyjną nr 5

Pełna wycena przedsiębiorstwa zgodnie z NI5 charakteryzuje się następującymi właściwościami:

obraz

wynik może być
przedstawiony jako jedna wartość
albo przedział wartości

obraz

wycena uwzględnia wszystkie
istotne informacje, jakie były
dostępne w procesie
jej przygotowywania

obraz

wyceniający stosuje właściwe
procedury w celu zebrania
i analizy informacji, które mogą
być istotne w wycenie

obraz

w wycenie brane są pod uwagę
wszystkie podejścia uznane przez
wyceniającego za właściwe

Podstawowe
założenia wyceny

W wycenie wyróżnia się następujące podstawowe założenia wyceny:

obraz

założenie kontynuacji działalności – przyjmuje się, że wyceniane przedsiębiorstwo dysponuje zorganizowanym, zdolnym do generowania dochodu zespołem aktywów, zasobów ludzkich oraz nie występuje bezpośrednie zagrożenie zaprzestania działalności

obraz

założenie likwidacji działalności w sytuacji nieprzymusowej – przyjmuje się, że aktywa są sprzedawane w rozsądnym przedziale czasu w celu uzyskania możliwie najwyższych wpływów z ich sprzedaży

obraz

założenie likwidacji działalności w sytuacji przymusowej – przyjmuje się, że aktywa są sprzedawane w możliwie najkrótszym czasie, co często powoduje uzyskanie niższych wpływów niż w sytuacji nieprzymusowej

obraz

założenie likwidacji zbędnych aktywów – przyjmuje się, że sprzedawana jest zorganizowana część mienia wchodząca w skład majątku przedsiębiorstwa

Standardy wartości

Standard wartości określa strony rzeczywistej lub hipotetycznej transakcji oraz warunki jej zawierania i definiuje poszukiwaną w procesie wyceny kategorię wartości.

Godziwa wartość rynkowa (ang. Fair Market Value)

 

– to wyrażona w pieniądzu lub odpowiednim ekwiwalencie
wartość przedmiotu wyceny, przy szacowaniu której zakłada się, że w transakcji biorą udział typowy hipotetyczny kupujący i typowy hipotetyczny sprzedający, zainteresowani przeprowadzeniem transakcji i niedziałający pod przymusem (nakazem). Przyjmuje się, że wyceniający ma odpowiedni zasób informacji na temat stron transakcji oraz kupujący i sprzedający posiadają odpowiedni zasób wiedzy na temat przedmiotu wyceny. Wartość wyznaczona w oparciu o kategorię godziwej wartości rynkowej jest akceptowana przez kupującego i sprzedającego. Opisane warunki transakcji są bardzo zbliżone do wymogów definicyjnych Wartości Rynkowej stosowanej w Międzynarodowych Standardach Wyceny.

Wartość sprawiedliwa (ang. Fair Value)

 

– to wyrażona w pieniądzu lub odpowiednim ekwiwalencie wartość przedmiotu wyceny, przy szacowaniu której zakłada się, że w transakcji biorą udział konkretny niekoniecznie zainteresowany przeprowadzeniem transakcji kupujący oraz konkretny, niezainteresowany przeprowadzeniem transakcji sprzedający. Kupujący lub sprzedający muszą działać pod przymusem (nakazem). Wyznaczona wartość powinna być sprawiedliwa z punktu widzenia sprzedającego z uwzględnieniem faktu, że nie ma on możliwości utrzymania (zatrzymania) przedmiotu wyceny. Powyższa definicja nie jest tożsama z definicją wartości godziwej (nag. Fair Value) zawartą w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości.

Wartość inwestycyjna (ang. Investment Value)

 

– to wyrażona w pieniądzu lub odpowiednim ekwiwalencie wartość przedmiotu wyceny dla konkretnego inwestora (właściciela), przy szacowaniu której uwzględnia się jego indywidualne wymagania i oczekiwania odnośnie przedmiotu wyceny. Godziwa wartość rynkowa w odróżnieniu od wartości inwestycyjnej, jest odpersonifikowana i bezstronna.

Wartość wewnętrzna (Intrinsic Value)

 

– to wyrażona w pieniądzu lub odpowiednim ekwiwalencie wartość przedmiotu wyceny, która nie jest oszacowana w związku z konkretną transakcją, nie bierze pod uwagę, kim jest zleceniodawca i odbiorca wyceny, a opiera się na wszystkich informacjach na temat przedmiotu wyceny oraz czynnikach zewnętrznych mających wpływ na jego obecną i przyszłą sytuację ekonomiczno-finansową.

W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się również przyjęcie, jako standardu wartości innej kategorii wartości niż wymienione, w takiej sytuacji wymagane jest jednak zamieszczenie w wycenie stosowanego wyjaśnienia.

Podejścia i metody stosowane w wycenie przedsiębiorstw

W wycenie przedsiębiorstwa wyróżnia się podejścia:

Proces analizy otoczenie przedsiębiorstwa lub spółki

Proces analizy otoczenia spółki lub przedsiębiorstwa jest złożony i wymaga przeprowadzenia szeregu analiz. W trakcie procesu wyceny przeprowadza się analizę makroekonomiczną, analizę mikroekonomiczną oraz kondycję spółki lub przedsiębiorstwa. 

Analiza makroekonomiczna ma na celu identyfikację oraz ocenę wielkości wpływu elementów otoczenia, które oddziałują lub mogą w przyszłości oddziaływać na przedsiębiorstwo. Elementami otoczenia mogą być: PKB, koniunktura rynkowa, stopy procentowe, otoczenie podatkowe, czy stoa inflacji.

Analiza mikroekonomiczna obejmuję analizę branży, w której działa przedsiębiorstwo. W trakcie analiz branży poszukuje się odpowiedzi na pytania o perspektywę rozwoju przedsiębiorstwa, czyli jak będzie w przyszłości zapotrzebowanie na produkty i usługi przedsiębiorstwa, jak mogą się kształtować ceny produktów i usług w przyszłości. Jak kształtuje się rozwój rynku dóbr substytucyjnych, czy istnieje możliwość pozyskania nowych grup nabywców. Do oceny atrakcyjności branży można zastosować między innymi modle pięciu sił konkurencyjnych Portera. 

Model Portera jest jednym z najczęściej wykorzystywanych modeli analizy branży. Zgodnie z modelem Portera na poziom rentowności oraz charakter i natężenie konkurencji oddziałują czynniki takie jak:

  1. możliwość wejścia do branży nowych przedsiębiorstw
  2. siła przetargowa odbiorców
  3. siła przetargowa dostawców
  4. rozwój sprzedaży substytutów
  5. rywalizacja pomiędzy przedsiębiorstwami, które działają w danej branży.

Analiza powyższych czynników w branży pozwala na ocenę zjawisk w niej zachodzących oraz bliskim otoczeniu przedsiębiorstwa, a tym samy na ocenę ich wypływu na przyszłe przepływy pieniężne w wycenianym przedsiębiorstwie.

Analiza wewnętrzna spółki lub przedsiębiorstwa dotyczy takich danych jak pozycja spółki na tle konkurencji i jej udział w rynku, wskaźniki finansowe, czy czynniki marketingowe. Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa to jeden z najistotniejszych etapów analizy fundamentalnej. W trakcie analizy finansowej bada się wiele różnych wskaźników mających wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstwa takich jak np. struktura aktywów i pasywów, wskaźniki zadłużenia, wskaźniki płynności finansowej, wskaźniki sprawności zarządzania, wskaźniki rotacji zapasów, należności, zobowiązań oraz wskaźniki rentowności.

Wycena spółki i przedsiębiorstwa a wycena nieruchomości

W Polsce wycena nieruchomości może być wykonywana wyłącznie przez uprawnionych rzeczoznawców majątkowych, natomiast brak jest regulacji dotyczących wyceny przedsiębiorstw. Pomiędzy wyceną nieruchomości a wyceną przedsiębiorstw występują pewne podobieństwa, szczególnie jest to widoczne przy wycenie nieruchomości komercyjnych w podejściu dochodowym. W takim przypadku zarówno przy wycenie nieruchomości jak i przedsiębiorstwa, finalna wartość rynkowa w obu przypadkach uzależniona jest od przewidywanych w przyszłości przepływów pieniężnych, które są następnie dyskontowane „odpowiednią do ryzyka stopą procentową”. Niemniej jednak wycena nieruchomości jest mocno uwarunkowana w przepisach prawnych, które w niektórych przypadkach nakazują zastosowanie określonego podejścia i metody wyceny, jak również przyjęcia określonych założeń do wyceny, które w trakcie sporządzania operatu szacunkowego musi uwzględnić rzeczoznawca majątkowy. Inaczej sprawa wygląda w przypadku wyceny przedsiębiorstw, gdzie ilość wytycznych do wyceny jest znacznie mniejsza, przez co wyceniający ma większy zakres co do możliwości stosowania metod i sposobów wyceny.

Warto również zwrócić szczególną uwagę na wynik wyceny nieruchomosci oraz spółki lub przedsiębiorstwa. W przypadku wyceny nieruchomości w formie operatu szacunkowego niezależnie od zastosowanej metody wyceny rzeczoznawca majątkowy musi podać jedną wartość nieruchomości, a jedynie w formie dodatkowej analizy możliwe jest przeprowadzenie i załączenie w operacie szacunkowym analizy wrażliwości. W przypadku wyceny przedsiębiorstw wynik wyceny można podać w postaci przedziału wartości spółki lub przedsiębiorstwa. Również istotną różnicą jest to, iż wartość nieruchomości wycenia się przy zastosowaniu jednego określonego podejścia i metody np. porównawczego lub dochodowego, natomiast w przypadku wyceny przedsiębiorstwa często praktykowana jest wycena za pomocą obu podejść równocześnie oraz przedstawienie wyniku wyceny jako średniej lub średniej ważonej z wyników obu metod.

Dowiedz się więcej o wycenie nieruchomości oraz wycenie nieruchomości komercyjnych.

Każda sytuacja wymagająca wyceny jest inna, dlatego zawsze staramy się indywidualnie
podchodzić do potrzeb Klientów. Zapraszamy do kontaktu. W bezpośredniej rozmowie ustalimy
potrzeby i koszty sporządzenia wyceny.

Skontaktuj się